Per 1 januari 2027 treedt de Wet Loontransparantie in werking. Een wet die organisaties verplicht om inzicht te geven in hoe beloning tot stand komt en hoe loonverschillen worden verklaard. Deze wet raakt niet alleen grote organisaties. Ook kleinere organisaties moeten straks kunnen uitleggen hoe beloning tot stand komt en waarom loonverschillen bestaan.
Beloning lijkt vaak goed geregeld: Het is zo gegroeid; afspraken zijn ooit logisch gemaakt en daarna meegegaan met de tijd… Totdat er vragen komen: Waarom verdient de één meer dan de ander? Waarom zit deze functie hoger ingeschaald dan die van mij? En waarop zijn die keuzes eigenlijk gebaseerd?
Met de Wet Loontransparantie wordt het belangrijker om die vragen goed te kunnen beantwoorden. Niet alleen omdat het moet, maar ook omdat medewerkers daar vaker en gerichter naar gaan vragen. De kern verschuift daarmee van: “Het voelt eerlijk” naar “Het is uitlegbaar”.
Veel werkgevers zijn ervan overtuigd dat hun beloningsbeleid eerlijk is. Dat is meestal ook zo bedoeld. Alleen is bedoeling straks niet meer voldoende. In de praktijk ontstaan loonverschillen vaak geleidelijk. Door onderhandelingen bij indiensttreding, door afspraken die ooit logisch waren, of simpelweg omdat iemand er al lang werkt. Zolang niemand vragen stelt, levert dat weinig spanning op.
Maar de nieuwe wet verandert die dynamiek. Medewerkers krijgen meer rechten om vragen te stellen over beloning. En organisaties moeten loonverschillen kunnen uitleggen. Niet globaal, maar concreet en onderbouwd. Dit raakt de hele organisatie. Als beloning niet goed uitlegbaar is, ontstaan er vragen, discussie en onrust. Juist daar wil je regie op houden.
Een belangrijk uitgangspunt van de Wet Loontransparantie is dat alle organisaties hun beloning baseren op objectieve en genderneutrale criteria. Dat geldt dus niet pas vanaf een bepaald aantal medewerkers, maar voor alle organisaties. Het gaat daarbij niet om het openbaar maken van individuele salarissen, maar om het kunnen uitleggen:
In de praktijk betekent dit dat je functies naast elkaar legt en vergelijkt. Je kijkt niet naar wie het werk doet, maar naar het werk zelf: verantwoordelijkheden, kennis en invloed op beslissingen of resultaten. Deze manier van kijken naar functies wordt in veel organisaties vastgelegd via functiewaardering. Dat geeft inzicht in verschillen en overeenkomsten tussen functies en helpt om beloningskeuzes te onderbouwen en uit te leggen.
Mocht er bij jou nu geen cao van toepassing zijn, of weet je niet waar te beginnen, dan kan PROWA (Professioneel Waarderen), onze eigen ontwikkelde wegingsmethodiek, hierbij ondersteunen door functies objectief te vergelijken en beloningskeuzes inzichtelijk en uitlegbaar te maken.
Door functies op die manier te vergelijken, wordt zichtbaar dat functies niet exact hetzelfde hoeven te zijn om toch vergelijkbaar te wegen. De wet kijkt daarom niet alleen naar hetzelfde werk, maar ook naar gelijkwaardig werk. Functies kunnen verschillen in titel of taken, maar inhoudelijk vergelijkbaar zijn in verantwoordelijkheid en zwaarte.
Als functies inhoudelijk dicht bij elkaar liggen, hoort de beloning dat ook te doen. Het gaat daarbij niet om exacte gelijkheid, maar om redelijkheid en uitlegbaarheid. Verschillen zijn mogelijk, zolang je kunt uitleggen waarom ze er zijn, bijvoorbeeld door ervaring, kennis of specifieke verantwoordelijkheden.
De belangrijkste verandering is transparantie over loonvaststelling. Medewerkers krijgen het recht om inzicht te krijgen in de criteria die worden gebruikt om hun loon vast te stellen en om loonverschillen te verklaren. Dat geldt voor elke organisatie, groot of klein.
Voor grotere organisaties gelden aanvullende verplichtingen, zoals rapportage over loonverschillen tussen mannen en vrouwen. Voor kleinere organisaties geldt deze rapportageplicht niet. Maar, de kern blijft hetzelfde: beloning moet in alle gevallen uitlegbaar zijn.
Wachten tot 2027 is geen handige strategie. Voor veel organisaties kost het tijd om beloning goed inzichtelijk te maken. Nu al starten betekent:
In veel organisaties vormt functiewaardering hierbij een praktisch startpunt. Het aanbrengen van die samenhang zorgt voor rust en duidelijkheid.
De Wet Loontransparantie zet aan tot nadenken over functiehuizen, beloningsstructuren en hoe je dit binnen je organisatie uitlegt. Heb je daar vragen over of wil je eens sparren over wat dit voor jouw organisatie betekent? Bel ons gerust op 058-288 2322 of stuur een e-mail naar info@hrm.frl. We helpen je graag verder.
Wil je meer lezen over hoe functiewaardering en PROWA in de praktijk worden ingezet, dan vind je daarover meer informatie op onze website: https://www.hrm-friesland.nl/personeelsbeleid/prowa/